*ΤΑ ΑΡΘΡΑ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΤΟΥΣ
Πριν από είκοσι πέντε χρόνια στη Νίκαια, υιοθετήθηκε η Διακήρυξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας το 2009, η εφαρμογή του έχει συμβάλει στην ενίσχυση και την εγγύηση των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων που βρίσκονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μαζί με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που θεσπίστηκε το 1950, ο Χάρτης αποτελεί ένα σύστημα προστασίας των δικαιωμάτων που είναι μοναδικό στον κόσμο. Αποτελεί το συνταγματικό θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας πλήρες νόημα στην ευρωπαϊκή πολιτειότητα.
Το Διεθνές Ευρωπαϊκό Κίνημα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη σύνταξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην προώθησή του και στην υπογραφή του τη δεκαετία του 1990 μέσω της δημιουργίας του Διαρκούς Φόρουμ της Κοινωνίας Πολιτών, το οποίο βρισκόταν πίσω από ένα φιλόδοξο πρώτο σχέδιο που ενέπνευσε την πρωτοβουλία της γερμανικής κυβέρνησης. Αυτό ακολούθησε πιστά το συνταγματικό περιεχόμενο του Σχεδίου Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 14 Φεβρουαρίου 1984 (το «Σχέδιο Σπινέλι»).
Σε μια εποχή που τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη τίθενται υπό αμφισβήτηση και ενόψει εσωτερικών και εξωτερικών απειλών εναντίον αυτού του συστήματος προστασίας των δικαιωμάτων, εμείς, οι υπογράφοντες εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και υποστηρικτές της ευρωπαϊκής ελευθερίας και ενότητας:
- Καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τα κράτη-μέλη και την κοινωνία των πολιτών να υποστηρίξουν και να εφαρμόσουν τον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων χωρίς επιφυλάξεις και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές του.
- Απαιτούμε από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν τον σεβασμό του κράτους δικαίου σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή εφαρμογή του Χάρτη και ιδίως να δεσμευτούν να συναρτήσουν όλα τα ευρωπαϊκά κονδύλια με τον σεβασμό του κράτους δικαίου, των δημοκρατικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και να τροποποιήσουν τη διαδικασία του άρθρου 7 της ΣΕΕ, ώστε να αναθέσουν την εφαρμογή της στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο είναι ανεξάρτητο από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
- Απαιτούμε όλες οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σέβονται τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
- Απαιτούμε ο Ευρωπαϊκός Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, καθώς και οι αρχές και οι αξίες που προβλέπονται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες, να παραμείνουν υποχρεωτικές προϋποθέσεις για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
- Καλούμε τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προωθήσουν τις αξίες της Ένωσης και τα θεμελιώδη δικαιώματα πιο ενεργά στη διεθνή σκηνή, ιδίως σε διεθνείς οργανισμούς και διαπραγματεύσεις διεθνών κειμένων και σε συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες, προκειμένου να ενισχυθεί η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών σε ολόκληρο τον κόσμο.
- Καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να εντείνει τις προσπάθειές της για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον Χάρτη και τα δικαιώματα που κατοχυρώνει για τους Ευρωπαίους πολίτες, για την εκπαίδευση δικαστών και νομικών στην Ευρώπη, για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών που εργάζεται για την προώθηση του Χάρτη και την πρόσβαση στα δικαιώματα και για την προώθηση της ευρωπαϊκής επιμόρφωσης των πολιτών.
- Καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και στο Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει στο παρελθόν.
- Ζητούμε την έναρξη μιας δημοκρατικής και συντακτικής διαδικασίας με σκοπό τη σύνταξη και την έναρξη ισχύος, μεταξύ των λαών και των κρατών που το επιθυμούν, μιας νέας συνταγματικής συνθήκης εμπνευσμένης από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, τον πυρήνα των κοινών αξιών και αρχών, με στόχο τη διασφάλιση της επιτυχίας των μελλοντικών διευρύνσεων.
Tιμώντας την ελευθερία που εγγυάται αυτό το σύστημα προστασίας των δικαιωμάτων στην Ευρώπη, δεσμευόμαστε να εργαστούμε, με κάθε δυνατό μέσο, για την υπεράσπιση, την εφαρμογή και την προώθηση του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
Νίκαια, 7 Δεκεμβρίου 2025
Πρώτοι υπογράφοντες της δήλωσης:
- Guy Verhofstadt, président du Mouvement Européen – International, ancien Premier ministre belge et ancien député européen
- Hervé Moritz, enseignant-chercheur, président du Mouvement Européen – France
- Pier-Virgilio Dastoli, président du Mouvement Européen – Italie
- Domenec Ruiz Devesa, président de l’Union des fédéralistes européens
- Fabienne Keller, députée européenne, questrice du Parlement européen
- Chloé Fabre, présidente de la section française de l’Union des fédéralistes européens (UEF France)
- Aurore Laloux, présidente des Jeunes Européens – France
- Magali Altounian, présidente de la commission CIVEX au Comité des Régions, présidente de la commission Europe de la Région Sud, adjointe au maire de Nice
- Lucia Serena Rossi, ancienne membre de la Cour de Justice de l’Union européenne
- Ignazio Patrone, ancien avocat général à la Cour de cassation italienne, ancien président de Medel
- Daphne Gogou, avocate, présidente de la section grecque de l’Union des fédéralistes européens (UEF Grèce)
- Dominique Deshayes, présidente de l’AIACE Internationale
- René Guth, président de l’AIACE-France
- Karl Kellner, président de l’AIACE-Autriche
- Maruja Gutiérrez, présidente de l’AIACE-Espagne
- Laurence Aubron, directrice d’Euradio
- Enzo Garcia, président d’ESN France
- Jean-Francis Billion, président de Presse fédéraliste
- Véronique Auger, présidente de Citoyennes pour l’Europe
- Michel Derdevet, président de Confrontations Europe et président de la Maison de l’Europe de Paris
- Michel Caillouet, ancien diplomate de l’Union européenne
- Cecilia Rizcallah, professeure en droit européen et en droits fondamentaux à l’UC Louvain
- Pierrick Bruyas, enseignant-chercheur en droit européen à l’Université de Haute-Alsace
- Francesca Tortorella, enseignante-chercheuse en histoire contemporaine à l’Université catholique de Lille